२६ मे २०१४ हा दिवस भारतीय लोकशाहीच्या प्रवासातील एक महत्त्वाचा दिवस आहे. आज या दिवशी मा. श्री. नरेंद्रजी मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील केंद्र सरकारच्या कार्यकाळाला बारा वर्ष पूर्ण होत आहेत. या काळात भारताने विकासाच्या नव्या दिशा शोधल्या, जागतिक पटलावर स्वतःची एक ठाम, सक्षम आणि निर्णायक ओळख निर्माण केली. भारताने पायाभूत सुविधा, अर्थव्यवस्था, सामाजिक न्याय, तंत्रज्ञान, संरक्षण, परराष्ट्र धोरण आणि जनकल्याण अशा अनेक क्षेत्रांमध्ये लक्षणीय प्रगती साधली.

विकासाचा वेग आणि नवी दिशा

गेल्या बारा वर्षांत भारताने विकासाला घोषणांपुरते मर्यादित न ठेवता प्रत्यक्ष कृतीत उतरवले. रस्ते, महामार्ग, मेट्रो, विमानतळ, जलमार्ग, रेल्वे आधुनिकीकरण, डिजिटल नेटवर्क यांसारख्या पायाभूत सुविधांमध्ये अभूतपूर्व गुंतवणूक करण्यात आली. दुर्गम भागांना मुख्य प्रवाहाशी जोडण्याचे काम झाले. ‘गती शक्ती’, ‘भारतमाला’, ‘सागरमाला’, ‘वंदे भारत’ यांसारख्या उपक्रमांनी देशाच्या विकासाला नवे पंख दिले. आज भारताचा पायाभूत विकास हा जगासाठी अभ्यासाचा विषय ठरत आहे.

डिजिटल भारताची क्रांती

भारताच्या डिजिटल परिवर्तनाची कहाणी ही या बारा वर्षांची सर्वात मोठी उपलब्धी म्हणावी लागेल. डिजिटल इंडिया, यूपीआय, आधार-आधारित सेवा, डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर यामुळे शासन अधिक पारदर्शक, जलद आणि सर्वसामान्यांच्या आवाक्यात आले. आज छोट्या गावातील दुकानदारापासून मोठ्या व्यापाऱ्यांपर्यंत डिजिटल व्यवहार सहजपणे होत आहेत. सरकारी योजनांचे लाभ थेट लाभार्थ्यांच्या खात्यात पोहोचल्याने भ्रष्टाचाराला मोठा आळा बसला.

गरीब कल्याण आणि सामाजिक न्याय

सरकारने विकासाचा केंद्रबिंदू सर्वसामान्य नागरिक ठेवला. प्रधानमंत्री आवास योजना, उज्ज्वला योजना, आयुष्मान भारत, स्वच्छ भारत अभियान, जल जीवन मिशन, जनधन योजना यांसारख्या योजनांमुळे कोट्यवधी कुटुंबांना थेट लाभ झाला. घर, शौचालय, गॅस, पिण्याचे पाणी, आरोग्य संरक्षण, बँक खाते या मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी शासनाने व्यापक प्रयत्न केले. समाजातील शेवटच्या घटकापर्यंत विकास पोहोचवण्याचा प्रयत्न झाला.

आत्मनिर्भर भारताची संकल्पना

कोरोना महामारीनंतर भारताने आत्मनिर्भरतेचा मार्ग स्वीकारला. ‘मेक इन इंडिया’, ‘आत्मनिर्भर भारत’, पीएलआय योजना यांसारख्या उपक्रमांमुळे उत्पादन क्षेत्राला मोठी चालना मिळाली. मोबाईल उत्पादन, इलेक्ट्रॉनिक्स, संरक्षण उत्पादन, स्टार्टअप्स, सेमीकंडक्टर क्षेत्रात भारताने स्वतःचे सामर्थ्य सिद्ध करण्यास सुरुवात केली. आज भारत केवळ ग्राहक बाजार नसून उत्पादन आणि नवोन्मेषाचे केंद्र बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे.

जागतिक पटलावर भारताची मजबूत ओळख

गेल्या बारा वर्षांत भारताच्या परराष्ट्र धोरणात मोठा आत्मविश्वास दिसून आला. अमेरिका, युरोप, मध्यपूर्व, आफ्रिका, आशिया अशा विविध भागांशी संबंध अधिक मजबूत झाले. G20 अध्यक्षपद, आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडी, वैश्विक दक्षिणचा आवाज, संकट काळात मदत पुरवणारा भारत या सर्वांनी भारताची प्रतिमा अधिक बळकट केली. आज भारत जागतिक पातळीवर अनेक जागतिक चर्चांमध्ये निर्णायक भूमिका बजावणारा देश बनला आहे.

शेतकरी, युवा आणि महिलांचे सक्षमीकरण

कृषी क्षेत्रात तंत्रज्ञानाचा वापर, सिंचन प्रकल्प, थेट आर्थिक सहाय्य, बाजारपेठेतील सुधारणा यावर भर देण्यात आला. युवकांसाठी स्टार्टअप इकोसिस्टम, कौशल्य विकास, रोजगार निर्मितीचे प्रयत्न वाढवण्यात आले. महिलांसाठी आर्थिक, सामाजिक आणि राजकीय सक्षमीकरणाच्या विविध योजना राबवण्यात आल्या. या बारा वर्षांत भारताने अनेक क्षेत्रांमध्ये प्रगती केली, काही आव्हानेही पेलली आणि बदलत्या जगात स्वतःला सक्षम राष्ट्र म्हणून उभे केले.

गेल्या बारा वर्षांचा हा प्रवास सरकारच्या कार्यकाळाचा आढावा हा बदलत्या भारताच्या नव्या पर्वाची कहाणी आहे. २१ व्या शतकातील भारताचा हा आत्मविश्वासपूर्ण प्रवास पुढील पिढ्यांसाठी नवे मापदंड निर्माण करणारा ठरेल.